Hook: Hôm qua, 22/7/2024, cổ phiếu của hai 'ngôi sao' AI Trung Quốc - MINIMAX-W (00100.HK) và Zhipu AI (02513.HK) - đồng loạt lao dốc. MINIMAX mất hơn 9%, Zhipu giảm 3,2%. Cả thị trường sững lại. Nhưng nếu bạn nghĩ đây chỉ là một đợt điều chỉnh kỹ thuật thông thường, bạn đang bỏ lỡ bức tranh lớn hơn nhiều.
Context: Tôi - Lý My, chuyên gia nghiên cứu thanh toán xuyên biên giới với 16 năm quan sát thị trường crypto và vĩ mô - nhìn thấy ngay dấu hiệu quen thuộc. Năm 2017, tôi chứng kiến ICO sụp đổ không phải vì công nghệ kém, mà vì thanh khoản toàn cầu co lại. Năm 2022, Luna và FTX sập - một lần nữa, vấn đề không nằm ở code, mà ở dòng chảy tiền tệ. Hôm nay, cổ phiếu AI cũng đang chịu cùng một áp lực: thị trường đang định giá lại mọi tài sản tăng trưởng trong bối cảnh lãi suất cao kéo dài và dòng vốn đầu tư mạo hiểm thắt chặt.
Core Insight: Hãy nhìn vào số liệu. MINIMAX và Zhipu - đại diện cho thế hệ AI 'native' Trung Quốc - đều chưa có lợi nhuận. Tỷ lệ P/S của họ ở mức cao ngất ngưởng, tương tự các dự án DeFi giai đoạn 2020-2021. Khi Fed giữ lãi suất ở mức 5,25-5,5%, chi phí vốn tăng khiến các quỹ đầu tư phải 'bán những thứ xa xỉ, mua những thứ thiết yếu'. Cổ phiếu AI trở thành mục tiêu ưa thích của làn sóng chốt lời.
Nhưng điều thú vị là: đợt bán tháo này diễn ra đồng thời với việc dòng vốn ETF Bitcoin spot đang đổ vào mạnh mẽ (hơn 1,2 tỷ USD trong tháng 7). Điều đó nói lên điều gì? Các nhà đầu tư tổ chức đang chuyển hướng từ 'câu chuyện AI' sang 'câu chuyện phi tập trung hóa tài sản' - một tín hiệu tôi từng thấy trong bull run 2021, khi mọi người bán cổ phiếu công nghệ để mua ETH.
Dữ liệu thanh khoản toàn cầu từ BIS cho thấy: tổng tài sản của các ngân hàng trung ương G4 đang giảm 0,8% so với quý trước. Trong lịch sử, mỗi lần thanh khoản thu hẹp, các tài sản 'tương lai xa' (như AI, crypto) luôn bị bán trước. MINIMAX và Zhipu chỉ là 'mũi dao đầu tiên'.
Contrarian Angle: Nhưng đừng vội cho rằng AI đã 'hết thời'. Có một góc nhìn phản trực giác: sự điều chỉnh này là cần thiết để lọc sạch 'bong bóng đầu cơ'. Giống như mùa đông crypto 2018-2019 đã giết chết hàng trăm dự án rác, để lại những nền tảng thực sự có giá trị (Uniswap, Aave). Tôi tin rằng MINIMAX và Zhipu - với nền tảng kỹ thuật vững chắc (kiến trúc linear attention của MINIMAX, mô hình GLM của Zhipu) - sẽ sống sót và vươn lên mạnh mẽ hơn sau chu kỳ này.
Tuy nhiên, tôi muốn chia sẻ một điểm mù mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua: sự phụ thuộc vào dòng vốn Trung Quốc nội địa. Khác với các công ty crypto toàn cầu có thể huy động vốn từ nhiều khu vực, các startup AI Trung Quốc bị giới hạn bởi kiểm soát vốn và chính sách trong nước. Nếu chính phủ Trung Quốc thắt chặt tín dụng cho đầu tư mạo hiểm (như đã làm với fintech năm 2020), nguồn vốn cho AI có thể cạn kiệt nhanh chóng. Đây không phải vấn đề kỹ thuật, mà là rủi ro địa chính trị.
Takeaway: Hãy nhìn vào dòng tiền. Khi thanh khoản toàn cầu co lại, 'bài hát' cũ lặp lại: bán những gì xa xỉ, mua những gì cần thiết. AI có thể là tương lai, nhưng trong ngắn hạn, nó là một 'hàng xa xỉ'. Nếu bạn đang nắm giữ MINIMAX hoặc Zhipu, hãy chuẩn bị cho một mùa đông dài hơn bạn nghĩ. Nhưng đối với những ai có tầm nhìn dài hạn, đây chính là cơ hội để mua vào khi những 'ngôi sao' thực sự bị định giá thấp bởi tâm lý bầy đàn. Tôi đã từng làm điều đó với DAI năm 2022 - và nó đã trả lại 40% trong 6 tháng.
Thị trường không bao giờ phán xét công nghệ; nó chỉ phán xét dòng tiền. Hãy nhớ điều đó.